Eigen ervaring met Ezels als waakdier

door | 12 januari 2021 | Waakezel

We hebben nu een aantal jaren ezels ingezet als waakdier bij de schapen en we willen graag onze ervaringen tot nu toe delen.

We zijn begonnen met twee oudere ezels, we schatten hun leeftijd op ca. 5 a 6 jaar. Een intacte hengst en een merrie. Ze liepen al bij elkaar en we hebben ze als stel gekocht. Wat we bij de aankoop niet wisten maar later wel handig bleek is dat dit stel beiden geen veulen kunnen voortbrengen. Of het ligt aan de hengst of aan de merrie, dat weten we niet. De hengst dekt haar keurig netjes wanneer ze hengstig is maar de merrie raakt niet drachtig. De hengst beschouwt deze merrie wel als zijn bezit en dat maakt hem extra alert op de aanwezigheid van ‘buitenstaanders’ en dat kan van alles zijn. Al wat langs de wei loopt en niet bekend is wordt weggejaagd met luid gebalk en driftig pendelen langs de omheining met de grote oren plat in de nek. Dit kan een onbekende hond zijn, een vos of kat maar ook wandelaars of fietsers die dan meestal gruwelijk schrikken van het geluid wat eruit komt.

Dat er geen veulen geboren wordt is prettig want het veulen zal het eerste jaar niet als waakezel kunnen dienen maar zelf een prooi kunnen zijn voor eventuele aanvallers. Bovendien kan de hengst er nu gewoon bij blijven lopen. Deze hengst is naar ons toe niet vervelend of agressief. Het enigste problemen met deze twee ezels is dat ze niet zo heel erg mak zijn. Ze zijn niet makkelijk in de handen te krijgen en vervoer in de trailer was dan ook een dingetje. Ze houden de halsters dan ook op als ze bij de schapen lopen zodat we ze makkelijker kunnen pakken als dat nodig is. De eerste keer dat deze twee ezels bij de schapen in de weide gingen was bij onze groep Herdwick schapen. Daar liep ook een ram met forse horens bij en hij beschouwde het zijn taak om de kudde te beschermen en zag de ezels dan ook als indringers. We hebben een paar dagen de ezels goed geobserveerd maar hadden niet de indruk dat er een gevaarlijke situatie zou kunnen ontstaan. Voor de ezels was het ook allemaal nieuw en zij hadden wel respect voor deze ram.

 

De ezels vormden uiteindelijk geen bedreiging voor de schapen en de schapen niet voor hen.

Hoe kun je nou zien of een ezel geschikt is als waakezel? In principe hebben bijna alle ezels een natuurlijke afkeer van hondachtigen en zullen deze bij het betreden van de wei in niet mis te verstane taal eruit jagen. Het gedrag van de ezel verandert dan aanzienlijk, ze leggen de grote lange oren plat in de nek en gaan voortvarend achter de indringer aan. Een ezel kan bijzonder raak trappen met zowel de achter als de voorbenen en ook met hun tanden kunnen ze een ander dier flink verwonden. Bij ons konden we bij toeval een stukje filmen toen de hond van onze dochter nietsvermoedend op de ezelhengst afrende in de wei. Omdat we de ezels net hadden en we toch al aan het filmen waren kon dit direct vastgelegd worden. De hond heeft het overleefd doordat wij heel hard schreeuwden dat hij de wei uit moest. 

In onderstaand filmpje is vertraagd de reactie van de ezel te zien op de hond. We hopen natuurlijk dat de ezel dit ook doet wanneer er een zwervende eenling wolf aan het gaas staat maar dat heeft ook met andere factoren te maken.

 

De ezel alleen zal het niet redden tegen de aanval van een wolf daar hij zelf ook een prooidier is. Zeker in het geval van een bestaande roedel; pa, ma en kids, zal ook een ezel het onderspit delven. Maar …. gezien er in Nederland nog steeds heel veel schapenhouders hun schapen achter 3 stroomdraadjes houden of alleen achter gewoon schapengaas kun je, als je het anders doet, die wolf net even op andere gedachten brengen. Vergelijk het met een inbreker. Die breekt alleen in als een huis niet verlicht is en er geen andere storende factoren zijn. In ons geval worden de schapen in Flexinetten gehouden waar goed stroom op staat. En daarnaast hebben we de ezels erbij. We weten inmiddels dat de ezels enorm alert zijn op alles wat ongewoon is. Vooral de ezelhengst zal direct naar de omheining rennen als hij iets verdachts ziet of hoort. Hij pendelt dan driftig langs de afrastering heen en weer, al dan niet balkend. Heb je ooit een ezel horen balken? Het geeft ongeveer dezelfde reactie als dat de inbreker het alarm hoort afgaan of wanneer hij aan een deur staat te rammelen en alle lichten gaan aan of de honden beginnen te blaffen. Het is een duidelijk alarm signaal en wel zo hard dat je je echt te pletter schrikt. Dit alles bij elkaar maakt dat de wolf wel een stukje doorloopt en het gaat proberen bij een volgend weiland waar het makkelijker inbreken is.

Hieronder een filmpje van het geluid dat de ezel maakt.

Deze twee oudere ezels vertoonden ook geen problemen in de lammertijd. Als er een ooi afgelammerd had, ging vooral de ezelin even naar de lammeren toe, besnuffelde deze en liet ze dan met rust. Dit gaat niet altijd zo goed dus als de ooien buiten in de weide aflammeren met de ezels erbij moet je altijd goed opletten wat er gebeurt. Vooral jonge ezels willen nog wel eens ‘spelen’ met de pasgeboren lammeren.

Wat ook een aandachtspunt is, is dat ezels behoorlijk voernijd hebben. Als je dus je schapen, geiten of ander vee in de weide bijvoert dan staan de ezels er als eerste tussen en jagen de andere dieren weg. Dit kan door een trap van de achterbenen maar ook trekken ezels met gemak een stuk wol uit de schapen. Dit vereist dus enige handigheid en het zoeken naar een oplossing om dit te voorkomen. Je zou de ezels even vast kunnen zetten of vasthouden terwijl er gevoerd wordt. 

In onderstaand filmpje zie je het gedrag van de ezels als de schapen bijgevoerd worden met wat veekoeken. Nu is dit nog redelijk acceptabel maar het kan er heftiger uitzien.

 

Ezels kunnen niet tegen langdurige regen en zullen altijd een beschutting nodig hebben. Omdat wij de schapen steeds verplaatsen naar andere begrazingsterreinen hebben we gekozen voor een oude trailer die we ter plekke neerzetten zodat de ezels bij slecht weer kunnen schuilen.

Ook hebben we ondervonden dat ezels heel graag aan het houtwerk knagen …. een Bever is er niks bij! En staan ze langdurig in een bepaald gebied dan worden er soms kuilen gegraven in het zand want ze vinden het heerlijk om daar in te rollen. En een ander probleempje is hun dieet. Het lijkt zo makkelijk de ezels mee te laten grazen met de schapen en dat is het ook. Zeker op de terreinen waar onze schapen begrazingen uitvoeren want dat zijn veelal schrale gronden. Maar komt de ezel op rijk grasland dan lopen ze het risico om ‘hoefbevangen’ te raken en dan kun je de ezel naar huis halen en kan hij niet als waakezel meelopen. Naar ons idee hebben ruinen (gecastreerde hengsten) hier sneller last van dan merries en hengsten maar toch is het oppassen geblazen. Ezels grazen wel goed mee in de natuurgebieden, vooral de bies eten ze graag.

Zo zie je dat er best voor en nadelen zijn en zeker niet voor iedere schapenhouder geschikt, een en ander hangt af van het terrein dat hij begraast, wat wel en niet mogelijk is qua beschutting en of je goede ezels kunt bemachtigen.

Het lukt ons nog steeds om het goed te laten gaan maar we hebben ook ervaring met jongere ezels, deze zal ik in een een volgend blog beschrijven. Heb je vragen dan mag je ons altijd bellen of mailen.