Lezing kuddebewakingshonden

Published : 2016-11-15 20:56:28
Categories : Schapen

Nu dat de wolven-discussie in Nederland steeds meer publiciteit vind, hadden wij het geluk dat Louise Liebenberg op haar doorreis voor een bijeenkomst in Portugal, tijd kon inplannen om haar kennis en ervaring op het gebied van kuddebewakingshonden ook hier in Nederland te delen. Op vrijdagavond, 28 oktober 2016, zat het zaaltje boven de manege vol met geinteresseerde deelnemers. Iedereen was benieuwd naar het verhaal van Louise over hoe zij in Canada met behulp van deze honden hun vee beschermen tegen roofdieren zoals wolven.

In de zeker 3uur dat Louise haar lezing gaf heeft ze ons veel geleerd over wat kuddebewakingshonden zijn, wanneer ze in te zetten zijn en vooral ook tegen welke problemen je aan kunt lopen. Met veel prachtige fotos en heldere voorbeelden gaf ze een kijkje in haar leven dat ze samen met Eric Verstappen en haar kinderen in Canada heeft opgebouwd.

  Louise Liebenberg

Acht jaar geleden vertrok Louise met haar gezin en 18 honden naar Canada. Ondertussen hebben ze een goed lopend bedrijf met ongeveer 350 ooien, 1500 - 2000 slachtlammeren, 70 koeien, paarden en kippen. Omdat ze in het noordelijke Canada een kort groeiseizoen hebben, hebben ze een groot graasgebied voor hun vee nodig. Met zo'n 220 ha. in eigendom en een wisselende hoeveelheid ha. erbij gehuurd (dit jaar zo'n 600 ha.), bieden zij hun vee volop ruimte. Deze ruimte moeten zij delen met de wilde dieren die in dit gebied leven. Zo vertelde Louise dat een moeder beer haar hol op zo'n 300 meter van hun erf heeft. Ook wolven, coyotes en andere roofdieren worden regelmatig gesignaleerd. Dat deze roofdieren schadelijk zijn voor het vee, ervaren Louise en Eric vooral aan de talloze voorbeelden van buren waar dagelijks vee verloren gaat. Er zijn geen precieze statistieken te vinden over de verliezen die de boeren lijden, maar Louise ziet de kuddebewakingshonden in combinatie met hekwerken als beste tool om de verliezen tegen te gaan.

  Lezing kuddebewakers 

Kuddebewakingshonden zijn de oudste soort schapenhond die er bestaan. Hoewel wij in Nederland vaak denken aan de Border Collie als we het hebben over de 'sheepdog', zijn deze soort werkhonden pas veel later ontstaan. De 'Lifestock Guardiandog' -zoals de kuddebewakingshond in Noord Amerika ook wordt genoemd- heeft als taak om het vee, waar hij mee leeft, tegen roofdieren te beschermen. Louise geeft aan dat deze honden zo goed zijn in deze taak, veel beter dan een afrastering of een herder. Toch heb je niet zo maar een hond die het vee kan bewaken. Het begint bij een goede selectie van de honden bij een betrouwbare fokker, die zijn honden ook inzet voor het werk als kuddebewaker. “Het belangrijkste deel van het werk", vertelt Louise is "dat de hond moet leren om het vee als familie te zien". En dat begint bij de geboorte. De kuddebewakingshond is geen huisdier. Het is een hond met een taak. En de mens heeft alleen invloed op de juiste training van de hond doormiddel van de fokkerei en het creeren van de juiste omstandigheden.

  Lezing kuddebewakers 

Tijdens de opvoeding en training van de kuddebewakingshond staat de mens op de achtergrond. Louise geeft aan dat zij wel een goede band hebben met hun honden, die gegrond is in respect en vriendschap. Met een “zero-tolerance”-beleid worden de honden al van pups af aan de grenzen duidelijk gemaakt. De honden hebben een sterk gevoel van wat wel en niet accepteerbaar is, en hebben meestal maar 1 duidelijke correctie nodig om te weten welk gedrag ongewenst is. De honden mogen namelijk geen enkele vorm van aggressie (ook al is het maar een spel) vertonen naar het vee dat ze beschermen en de mensen die hun verzorgen. De onderdanige houding naar het vee toe, wordt ook aangeleerd vanaf de eerste momenten dat de hond geboren is. De kuddebewakings-pups worden namelijk geboren tussen de schapen, die niet altijd even vriendelijk zijn tegen de nieuwkomers. Louise let er altijd op dat de puppies niet in gevaarlijke situaties gebracht worden en heeft een volledig stappenplan voor de juiste combinatie tussen vee en de opgroeiende hond. Zo komen de puppies tot 10weken bij lammeren in een groep en daarna bij ervaren volwassen schapen of de dekstieren. Hier weet Louise zeker dat het vee assertief genoeg is om de opgroeiende kuddebewaker te leren respectvol om te gaan met het vee, zonder een gevaar te zijn voor de jonge hond. In de periode van 9 - 18 maanden zorgt Louise ervoor dat de opgroeiende hond in de buurt van huis bij een kudde zijn training heeft. Louise ziet deze periode als de “vreselijke tiener”-tijd en wil een oogje in het zeil kunnen houden om problemen te voorkomen. In deze periode gaat de jonge hond op zoek naar de grenzen: vanuit spel kan de hond schade toebrengen aan het vee dat hij eigenlijk hoort te beschermen. Ook zou hij kunnen gaan uitbreken en rondtrekken, wat vooral een gevaar voor eigen leven betekent in het gebied met wolven of een buurman die een verdwaalde hond op zijn erf zonder pardon kan afschieten. Uit de verhalen van Louise wordt duidelijk dat deze moeilijke tijd vaak de doorslag geeft of de hond geschikt is voor het werk of niet. Zodra het vee de hond vertrouwd is alles goed.

  Lezing kuddebewakers 

De kuddebewakingshonden bouwen een hechte band op met het vee waar ze voor werken. De schapen volgen altijd de kuddebewakingshonden. En de honden weten altijd wanneer er een schaap is achter gebleven. De band tussen de honden onderling moet ook goed zijn. Iedere hond moet voorzichtig aan de groep geintroduceerd worden en goed in de roedel passen, anders kunnen er gevechten ontstaan. Ook in combinatie met bijvoorbeeld Border Collies moet de verhouding duidelijk zijn: als de Border Collie geen onderdanige houding aanneemt ten opzichte van de kuddebewakingshond, kan dit een reden voor gevechten zijn.

Als de hond goed past in de roedel en zijn training heeft gehad, bestaat zijn werk met name uit het aanwezig zijn. De kuddebewaker zit graag op de uitkijk naar roofdieren en lijkt zo het grootste gedeelte van de dag niets te doen. Op het moment echter, dat een roofdier het vee nadert, komt de kuddebewakingshond in actie en plaatst zichzelf tussen het vee en het roofdier in. Door verbaal en non-verbaal hun territorium te communiceren naar het roofdier, en zo nodig het roofdier fysiek te bejagen, beschermen zij de schapen en koeien. Louise geeft aan dat haar honden over het algemeen niet in een gevecht komen met een roofdier zoals een wolf. Omdat zij gebruik maken van afrastering in combinatie met de kuddebewakingshonden, schat de wolf het risico als te groot in en kiest ervoor om verder te zoeken naar een eenvoudigere maaltijd.

  Lezing kuddebewakers 

De methode die Louise en Eric in hun bedrijf, de grazerie, toepassen om roofdieren op afstand te houden heeft hun het certificaat “predator/wildlife friendly” opgeleverd. De organisatie die de certificering beheerd is wereldwijd actief om de samenwerking met de natuur te bevorderen. In Canada was de Grazerie het eerste bedrijf dat “predator/wildlife friendly” werd gecertificeerd. Louise gebruikt het certificaat vooral om in gesprek te komen met mensen. Zij zijn ervan overtuigd, vooral nu zij zelf ook de ervaring hebben opgedaan, dat het mogelijk is om met roofdieren samen te leven zonder grote (economische) verliezen te hebben.

De vraag, of het concept van een kuddebewakingshond ook in Nederland past ter bescherming van vee tegen roofdieren, zoals de wolf, is niet eenduidig te beantwoorden. Louise geeft het advies om goed na te gaan in welke situatie je met je bedrijf zit: welk vee heb je? Welke roofdieren vormen een gevaar daarvoor? En wat zijn de sociale en financiele voor- en nadelen van het inzetten van kuddebewakingshonden? Louise wijst erop dat de verschillende rassen, verschillende kwaliteiten brengen en daardoor het ene ras beter passend kan zijn voor jouw bedrijf dan het andere. Gezien de opvoeding van de jonge hond het belangrijkste element vormt van de training tot werkhond, moet je je ook bewust zijn van de mogelijkheden die jij hierin te bieden hebt aan je kuddebewaker in opleiding. Gezien de minste van dit soort hond geschikt is als huishond, is een weloverwogen keuze de beste. Daarnaast is er steeds meer ontwikkeling in de wereld naar tools om wild op een diervriendelijke manier op afstand te houden. Of wij in Nederland kuddebewakingshonden zullen moeten inzetten ter bescherming tegen roofdieren, zal zich in de toekomst wijzen.

  Lezing kuddebewakers

Louise nogmaals heel erg bedankt voor deze prachtige en leerzame uiteenzetting. We wensen jullie veel succes in Canada en we blijven met veel interesse je interessante blogs volgen :-)

Lezing kuddebewakers

Share this content